چێرۆکی دو قازیەکە

لە سەردەمی خەلافەتی عەباسیدا، لە بەغدا دوو قازی هەبوون. یەکیان ناوی بە

دادپەروەری ڕۆیشتبوو، ئەوی تریان بە زۆرداری. خەلیفە ویستی ڕاستییەکە

بزانێت، بۆیە جلی بازرگانی پۆشی و بە نهێنی چوو بۆ تاقیکردنەوەیان.

١. قازییە ستەمکارەکە: خەلیفە بینی ئەم قازییە زۆر بە فیز و لووتبەرزە. سێ گەنجی

بێتاوانی هێنابووە بەردەمی و بە بێ بەڵگە فەرمانی دا چل قامچییان لێ بدەن و

بییانخەنە زیندان. تەنانەت کاتێک زاناکان و خەڵکی متمانەپێکراو شایەتییان دا

کە ئەو گەنجانە بێتاوانن، قازی لەبەر عینادی و خۆبەگەورەزانین بڕیارەکەی نەگۆڕی.

خەلیفە زۆر تووڕە بوو.

٢. قازییە دادپەروەرەکە (هارون): خەلیفە لە ڕێگای چوون بۆ لای ئەم قازییە، هەژارێکی

شەلی بینی. بەزەیی پێدا هاتەوە و سواری ئەسپەکەی کرد تا بیگەێنێتە بازاڕ. بەڵام

کاتێک گەیشتن، هەژارەکە خیانەتی کرد و هاواری کرد: "ئەم ئەسپە هی منە و ئەم

پیاوە دەیەوێت لێم بدزێت!" خەڵکەکە هەردووکیانیان برد بۆ لای قازی هارون.

لە دادگاکەدا، سێ کێشە هەبوون:

- کێشەی یەکەم: شیرفرۆشێک و کڕیارێک لەسەر چەند دینارێک دەبوغزان.

- کێشەی دووەم: زانایەک و جوتیارێک لەسەر خزمەتکارێک (کەنیزەک) کێشەیان بوو.

- کێشەی سێیەم: خەلیفە و هەژارە شەلەکە لەسەر ئەسپەکە.

قازی هارون وتی: "هەموو شتەکان (پارە، کەنیزەک، ئەسپ) لای من جێبهێڵن و سبەی

وەرنەوە بۆ بڕیار."

بەیانی، قازی بڕیارەکانى بەم شێوەیە دا:

1. پارەکەی دایەوە بە شیرفرۆشەکە.

2. کەنیزەکەکەی دایەوە بە زاناکە.

3. ئەسپەکەی دایەوە بە خەلیفە (بازرگانەکە) و فەرمانی دا سزای هەژارە درۆزنەکە

بدەن.

نهێنییەکان چۆن ئاشکرا بوون؟ خەلیفە سەری سوڕما و پرسی: "چۆن ڕاستیت زانی؟" قازی

وتی:

- پارەکە: شەو خستمە ناو قاپێک ئاوەوە، بەیانی بینیم چینی شیر لەسەر ئاوەکە

نیشتووە، زانیم هی شیرفرۆشەکەیە.

- کەنیزەکەکە: داوام لێکرد مەرەکەب دانەکەم بۆ پڕ بکاتەوە، ئەوەندە بە وردی و

جوانی کردی کە تەنها لە ماڵی زاناکاندا فێری بووە.

- ئەسپەکە: کاتێک تۆ (بازرگانەکە) لێی نزیک بوویتەوە، ئەسپەکە حیلاندی و دڵخۆش

بوو، بەڵام کاتێک هەژارەکە لێی نزیک بووەوە، ئەسپەکە دەترسا و ڕەدی

دەکردەوە.

کۆتایی: خەلیفە زۆر دڵخۆش بوو، خۆی ناساند و دەستخۆشی لە قازی هارون کرد. یەکسەر

قازییە ستەمکارەکەی لەکار لادا و قازی هارونی کردە گەورەترین قازی شار، تا

دادپەروەری هەمیشە بمێنێتەوە.

پەندی چیرۆکەکە: دادپەروەری پێویستی بە ژیری و وردبینییە، نەک تەنها دەسەڵات و

تووڕەیی.